Standaarddeviatie van een ETF - maatstaf voor risico

Een van de meest voorkomende fouten bij beginnende beleggers is een eenzijdige focus op rendement, terwijl de risico’s onvoldoende worden meegewogen..  Rendement en risico horen echter onlosmakelijk bij elkaar . 

Risico betekent dat het uiteindelijke rendement kan afwijken van wat je verwacht.  Het grootste risico is natuurlijk dat je je volledige investering verliest. Het risico op een onherstelbaar verlies indien men belegt in individuele aandelen is extreem hoog (bekijk zeker eens The risk of (Individual) Stocks by Ben Felix (YouTube), dit geldt echter niet voor breed gespreide wereldwijde ETF's. Ook wie belegt in ETF's, moet bereid zijn periodes van sterke koersschommeling te verdragen. Die volatiliteit - vaak gemeten via de standaarddeviatie van rendementen - zorgt niet alleen voor waardeschommelingen in een portefeuille, maar ook voor de psychologische druk die daarmee gepaard gaat.

Standaarddeviatie is een maatstaf die aangeeft hoeveel de rendementen van een belegging schommelen rond het gemiddelde rendement voor een  bepaalde periode. Hoe hoger de standaarddeviatie, hoe sterker de koers op en neer gaat — en dus hoe onzekerder het uiteindelijke rendement is. Een lage standaarddeviatie wijst op stabielere rendementen. Voor beleggers is dit een eenvoudige manier om in te schatten hoeveel risico een belegging met zich meebrengt, los van het verwachte rendement.

Neem bijvoorbeeld deze ETF:  SPDR MSCI All Country World Investable Market UCITS ETF IE00B3YLTY66 op de Morningstar website. De SPDR MSCI ACWI IMI ETF  laat je toe om op een eenvoudige manier te investeren in een wereldwijde aandelen index. Als je op het Risico navigatie menu klikt voor de individuele ETF pagina op de Morningstar website, dan zie je bij "Risico- en volatiliteitsmaatstaven"  een waarde van  11,85% staan voor de standaarddeviatie berekent over de laatste 3 jaar.

Voor 5 jaar staat de standaarddeviatie op 14,45% en voor 10 jaar op 14,6%.

Standaarddeviatie voor beginners

De normale verdeling is de bekende klokvormige curve, die je je misschien nog herinnert uit de wiskundeles in het middelbaar. Ze toont hoe waarden zich meestal rond een gemiddelde verzamelen, terwijl extreme uitschieters minder vaak voorkomen. In de wereld van beleggingen wordt de normale verdeling vaak gebruikt omdat veel dagelijkse koersbewegingen min of meer dit patroon volgen: de meeste dagen zijn rustig, af en toe is er een grotere beweging, en heel extreme schokken zijn zeldzaam.  

Toch nog een waarschuwing voor beleggers: "fat tails" komen vaker voor dan verwacht volgens de normale verdeling, situaties met extreem positieve en eveneens negatieve koersbewegingen komen in de praktijk vaker voor dan het model doet vermoeden.

De standaarddeviatie (of standaardafwijking - vaak weergegeven via de Griekse letter sigma σ ) sluit hier nauw op aan. Het is een maat voor hoe sterk de rendementen van een belegging rond het gemiddelde schommelen. In een standaardnormale verdeling geldt:

• 68% van de uitkomsten liggen binnen 1 standaardafwijking (op de figuur hierboven aangegeven  via het standaard symbool  sigma σ). 
• 95% binnen 2 sigma (68,27% + 2x 13.59%)
• 99,7% binnen 3 sigma

Een 3-sigma event zit dus in de buitenste 0,3%, ongeveer 1 op 740 gebeurtenissen. Het is dus zeldzaam maar niet onmogelijk. Zoals eerder aangegeven wordt tail risk  (staartrisico) vaak onderschat in financiële markten omdat modellen te veel vertrouwen op de normaal verdeling, 5, 7 of 10 sigma events komen dus vaker voor dan verklaarbaar door het model.

Standaarddeviatie in de praktijk voor beleggers

Wereldwijde ETF's zoals State Street SPDR MSCI All Country World Investable Market UCITS ETF IE00B3YLTY66 hebben een gemiddeld jaarlijkse rendement tussen de 6% en 10% over een langere periode. 

Indien we 8% rendement nemen en bovenstaande standaarddeviatie van 14,45% (over 5 jaar periode) nemen dan kan je de return in 95% van de gevallen (2 sigma) berekenen als volgt: return= gemiddelde ± 2×Standaarddeviatie dus:

• Ondergrens: 8% - 2 x 14,45% = - 20,9%
• Bovengrens: 8% + 2 x 14,45% = +36,9%

Een vuistregel voor market crash scenario's (de financiële crisis van 2008, Covid crash, etc..) is echter om rekening te houden met drawdowns van 3x volatiliteit/standaarddeviatie. 

Indien we de 3x standaarddeviatie vuistregel gebruiken dan geeft dit de volgende scenario's voor verschillende beleggingsportefeuilles:

• Wereldwijde aandelen portefeuille (volatiliteit +/- 18%): drawdowns van -50% tot - 60% (Feb 2000, 2008)
• Gebalanceerde portefeuille (60% aandelen, 40% obligaties met volatiliteit +/- 8%): drawdown van -20% tot -25%
• Obligatie portefeuille (100% obligaties met volatiliteit +/- 4%):  drawdown van -10% tot -15% (2002)

Hoe berekent Morningstar de standaarddeviatie

Morningstar gebruikt maandelijkse historische rendement en schaalt ze op naar een jaarlijkse standaarddeviatie.

σ = sqrt( ( ∑(R_i - ̄R )² ) / (N - 1) )

met R_i : rendement in de periode i

R : gemiddelde rendement over de periodes

N: aantal waarnemingen

Gerelateerde posts:

• Drawdown: the more practical risk metric for long term investors
• Risk and return, two sides of the same coin
• Correlations of financial asset returns - stock-bond correlation changes over longer periods 

Andere links:

• The risk of (Individual) Stocks by Ben Felix (YouTube)

Disclaimer: De informatie op deze blog is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden - zie ook  full disclaimer